Milyonlarca Emekliyi İlgilendiriyor Maaş Hesabında Taban Aylık Etkisi

Temmuz ayında emekli aylıklarına yüzde 17,56 oranında enflasyon farkı yansıtılırken, en düşük emekli aylığı da 20 bin TL’den 23 bin 552 TL’ye çıkarıldı. Ancak kök aylık ve taban aylık arasındaki fark, birçok emeklinin hesabına yatan tutarın aynı seviyede kalmasına neden oldu.

Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, emekli maaşlarında yaşanan bu tablonun temel nedeninin zammın doğrudan hesaba yatan aylığa değil, kök aylığa uygulanması olduğunu belirtti. Buna göre emeklinin önce kök aylığı artırılıyor, ardından ortaya çıkan yeni tutar en düşük emekli aylığıyla karşılaştırılıyor.

Zam Kök Aylığa Uygulanıyor

Erdursun’un değerlendirmesine göre, zamlı kök aylık 23 bin 552 TL’nin altında kalırsa emeklinin eline geçen maaş Hazine desteğiyle bu seviyeye tamamlanıyor. Zamlı kök aylık 23 bin 552 TL’nin üzerine çıkarsa emekli, kendi hesaplanan aylığını almaya devam ediyor.

Bu nedenle emekliler açısından belirleyici olan yalnızca açıklanan zam oranı değil, zam sonrasında kök aylığın yeni taban aylığı geçip geçemediği oluyor. Yani kök aylığı artan birçok emekli, yeni hesaplanan tutar taban aylığın altında kaldığı için yine 23 bin 552 TL almaya devam ediyor.

Taban aylığın yükselmesiyle birlikte en düşük emekli aylığı alan kişi sayısında da artış yaşandı. Daha önce yaklaşık 4,7 milyon kişi bu kapsamdayken, yeni düzenleme sonrası bu sayının 5,5 milyona yükseldiği ifade edildi.

Sistemde Kademeli Artış Önerisi

Erdursun, mevcut uygulamanın sosyal güvenlik sisteminde prim adaleti açısından sorun oluşturduğuna dikkat çekti. Daha az prim ödeyen, daha kısa süre çalışan ya da düşük kazanç üzerinden prim yatıran kişilerle; uzun yıllar çalışan ve daha yüksek prim ödeyen emeklilerin önemli bir bölümünün aynı aylığı almasının sistemin temel dengesini zayıflattığını belirtti.

Uzman isme göre devletin düşük gelirli emeklileri koruması önemli ancak bunun yanında prim ödeme gün sayısı, sigortalılık süresi, prime esas kazanç, çalışma yılı ve emeklilik yaşı gibi kriterlere göre kademeli bir maaş sistemi kurulmalı. Böylece hem düşük gelirli emekliler korunabilir hem de sisteme daha fazla katkı sağlayan vatandaşlar emeklilik döneminde bunun karşılığını alabilir.