Çalışmayan 5 Milyon Genç İçin Düğmeye Basıldı

NEET (Not in Education, Employment or Training) olarak adlandırılan ve Türkiye'de "ev genci" olarak bilinen yaklaşık 5 milyon genç, yeni model sayesinde iş gücü piyasasına dahil edilecek. Proje kapsamında ilk etapta 3,5 milyon gencin istihdama kazandırılması hedefleniyor.

Hazırlanan taslak çalışma Ekonomik Koordinasyon Kurulu'na (EKK) sunuldu. Esnek çalışma yasasına ilişkin teklif yakında TBMM'ye sevk edilecek. Yeni sistemde "gelir kriteri" esas alınacak ve emeklilik için gerekli olan 50-100 yıl gibi sürelerin beklenmesine gerek kalmayacak.

Ev Genci Nedir, Gençler Neden NEET Oluyor?

Ev genci veya NEET kavramı, ne eğitimde ne de istihdamda yer almayan, herhangi bir staj veya kurs programına katılmayan 15-29 yaş arası bireyleri tanımlıyor. Bu gruptaki gençlerin büyük çoğunluğu, aldıkları eğitim ile iş piyasasının talepleri arasındaki uyuşmazlıktan şikayetçi. "Beceri uyuşmazlığı" olarak adlandırılan bu durum, diplomalı işsizliği körükleyen en önemli faktörlerden biri.

Özellikle büyükşehirlerde yaşam maliyetlerinin yüksek olması, yeni mezun gençleri zor durumda bırakıyor. Asgari ücret veya başlangıç seviyesinde bir maaşla çalışmak zorunda kalan gençler, barınma ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Bu nedenle pek çok genç, ailelerinin evinde çalışmadan kalmayı daha mantıklı buluyor.

Büyük bir çalışma ve enerji potansiyeline sahip gençlerin atıl durumda kalması, hem ekonomik büyümeyi olumsuz etkiliyor hem de kamu maliyesine yük oluşturuyor. Vergi sisteminin dışında kalan milyonlarca genç, sosyal yardımlara daha fazla ihtiyaç duyarken, ülkenin toplam ekonomik üretimi düşük kalıyor ve büyüme yavaşlıyor.

Proje Kapsamında Hayata Geçirilecek Uygulamalar

Yeni istihdam modeli kapsamında kapsamlı bir iş gücü piyasası araştırması yapılacak ve ihtiyaçlar yıllık bazda belirlenecek. Sahada açık iş araştırmaları gerçekleştirilerek hangi sektörde ne kadar iş açığı olduğu tespit edilecek. İŞKUR'da iş ve meslek danışmanlığı hizmeti öncelikli olmak üzere gençlere yönelik farklı hizmetler sunulacak.

İşsizlerin ve ev gençlerinin istihdama katılmasını kolaylaştıran programlar devreye alınacak. İşbaşı eğitim programları, mesleki eğitim kursları ve girişimcilik destekleri artırılacak. İşe yerleştirilen gençlerin sigorta primlerinin bir kısmı devlet tarafından karşılanarak işverenlere ücret desteği sağlanacak.

Potansiyel işgücündeki bireyler, iş ve meslek danışmanlığı hizmetleriyle aktif işgücü programlarına dahil edilecek. Profil bazlı yönlendirme ve beceri geliştirme imkanlarıyla işgücüne katılım artırılacak. Sosyal yardım sistemi ile aktif ve pasif işgücü programları arasındaki bağlantı güçlendirilecek.

Mevcut becerileri iş piyasasında geçerliliğini yitirmiş kişilere yönelik kısa süreli ve yoğun eğitim programları uygulanacak. Özellikle dijital pazarlama, yazılım kodlama ve veri analizi gibi geleceğin mesleklerine odaklı kurslar açılacak. Sosyal Gelişmeyi Destekleme programlarından istihdam için özel kaynak tahsis edilecek.

Esnek Çalışma ve Emeklilik Devrimi

Toplam 12 milyon kişinin iş hayatına dahil edilmesi amacıyla hazırlanan yasal değişiklik çalışması tamamlandı. Esnek ve saat başı çalışma modeli, ev kadınları dahil gençlerin kullanımına açılacak. Evden çıkmayan gençler, kısmi süreli çalışma modeliyle iş gücü piyasasına ısındırılacak ve kalıcı istihdam hedeflenecek.

İkincil düzenlemelerle motokuryeler, dijital platform çalışanları ve evden çalışanlar için "iş yeri" kavramı yeniden tanımlanacak. Uzaktan çalışsa bile tüm çalışanlar sosyal devlet kapsamında koruma altına alınacak. Evden çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği sağlanacak, sosyal güvenlik kapsamına dahil edilecek.

En önemli yenilik ise emeklilik konusunda gelecek. İş Kanunu'ndaki mevcut esnek ve yarı zamanlı çalışma düzenlemeleri değiştirilerek, part-time çalışan gençlere emeklilik yolu açılacak. "Gelir" bazlı yeni modelle, 50-100 yıl gibi sürelerin beklenmesine gerek kalmayacak. Yılın belirli dönemlerinde çalışıp gelir elde edenler, uygun prim ödeme koşulları yaratılarak emekli olabilecek.