Yaz Aylarında Büyük Risk Güneş ve Sıcak Çarpması Nasıl Ayırt Edilir?
Güneş çarpması daha çok baş ve boyun bölgesinin doğrudan güneşe maruz kalması sonucu ortaya çıkarken, sıcak çarpması vücudun genel ısı dengesinin bozulmasıyla gelişiyor. Özellikle yaşlılar, çocuklar, kronik hastalığı bulunanlar, açık havada çalışanlar ve yoğun fiziksel efor sarf edenler sıcak havalarda daha fazla risk altında bulunuyor.
Güneş Çarpması Baş ve Boyun Bölgesini Etkiliyor
Güneş çarpması, baş ve boyun bölgesine uzun süre güneş gelmesiyle ortaya çıkabiliyor. Bu durumda beyin zarları ve beyin dokusu aşırı ısınmaya bağlı olarak tahriş olabiliyor. Halk arasında “başa güneş geçmesi” olarak da bilinen bu tabloda ilk belirti çoğu zaman baş ağrısı oluyor.
Güneş çarpması geçiren kişilerde başta sıcaklık ve kızarıklık, boyun ağrısı, halsizlik, baş dönmesi, bulantı ve kusma görülebiliyor. Dikkat çeken noktalardan biri ise bu durumda vücut ısısının çoğu zaman çok yükselmemesi, hatta kişinin vücudunun serin hissedilebilmesi.
Bu belirtiler görüldüğünde kişi hemen serin ve gölge bir alana alınmalı. Sırt üstü yatırılarak baş ve gövdenin üst kısmı hafif yükseltilmeli. Boyun ve baş bölgesine soğuk, nemli bezlerle uygulama yapılabilir. Bilinci açık olan kişilere su verilmesi, sıvı kaybının yerine konmasına yardımcı olur.
Sıcak Çarpması Daha Tehlikeli Seyredebilir
Sıcak çarpması, güneş çarpmasına göre daha ağır ve hayati risk taşıyan bir durumdur. Vücudun sıcaklığı düzenleme sistemi bozulduğunda ortaya çıkar. Yüksek sıcaklıkta uzun süre kalmak, sıcak ortamda spor yapmak ya da açık havada ağır işlerde çalışmak sıcak çarpmasını tetikleyebilir.
Bu tabloda vücut, dış ortamdan aldığı ısıyı yeterince atamaz. Vücut sıcaklığı kısa sürede 41 dereceye kadar çıkabilir. Terleme mekanizması bozulabilir, vücutta ısı birikimi oluşabilir. Baş ağrısı, baş dönmesi, bilinç bulanıklığı, uyuşukluk, kusma, ishal, tansiyon düşüklüğü ve bilinç kaybı sıcak çarpmasının belirtileri arasında yer alır.
Sıcak çarpması şüphesinde vakit kaybetmeden ambulans çağrılmalı ya da kişi en yakın sağlık kuruluşuna götürülmelidir. Hasta serin bir yere alınmalı, fazla giysileri çıkarılmalı ve vücut hızla soğutulmaya çalışılmalıdır. Bilinci kapalı ancak solunumu devam eden kişiler yan pozisyonda bekletilmeli, solunum ve bilinç durumu düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Korunmak İçin Güneşten Kaçınmak Şart
Güneş ve sıcak çarpmasından korunmanın en etkili yolu, özellikle günün en sıcak saatlerinde doğrudan güneşe maruz kalmamaktır. Açık renkli, hafif kıyafetler tercih edilmeli ve baş bölgesi şapka ile korunmalıdır.
Sıcak havalarda yeterli sıvı tüketimi de büyük önem taşır. Vücut terleme yoluyla normalden daha fazla su kaybedebilir. Bu nedenle özellikle yaşlıların, çocukların ve kronik hastalığı bulunan kişilerin sıvı alımına dikkat etmesi gerekir.
