SGK Hakları Mercek Altında: Kimlere Maaş Bağlanır, Kimler Yararlanamaz?

SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş köşe yazısında bu hakları anlattı. Ölüm aylığı, ölüm toptan ödemesi, evlenme ödeneği ve cenaze yardımı bu destekler arasında yer alıyor. Ancak söz konusu haklardan yararlanabilmek için hem vefat eden sigortalı hem de geride kalan kişiler açısından belirli şartların taşınması gerekiyor.

SGK mevzuatında ölüm sigortası kapsamında sağlanan yardımlar, özellikle dul eş, çocuklar ile bazı durumlarda anne ve babayı yakından ilgilendiriyor. En çok bilinen desteklerin başında ölüm aylığı geliyor. Bu aylık, şartları sağlayan hak sahiplerine düzenli olarak bağlanıyor. Dul kalan eşin ölüm aylığından yararlanabilmesi için sigortalının vefat ettiği tarihte resmi evlilik birliğinin devam ediyor olması gerekiyor.

Ölüm Aylığı İçin Prim Şartı Aranıyor

Ölüm aylığı bağlanabilmesi için vefat eden sigortalının belirli süre prim ödemiş olması gerekiyor. Genel kurala göre sigortalının 4/a, 4/b ya da 4/c kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olması şartı aranıyor.

Bu sürenin tamamlanmasında bazı borçlanmalar da dikkate alınabiliyor. Sigortalının sağlığında yaptığı ya da vefatından sonra hak sahipleri tarafından gerçekleştirilen askerlik ve doğum gibi borçlanmalar, 1800 gün şartının tamamlanmasında geçerli sayılabiliyor.

Eski adıyla SSK’lı, yani 4/a kapsamında çalışanlar için ise daha farklı bir kolaylık bulunuyor. Buna göre en az 5 yıldan beri sigortalı olmak ve borçlanma süreleri hariç toplam 900 gün prim bildirilmiş olması yeterli olabiliyor. Ancak bu 900 günün hesabında askerlik, doğum ya da benzeri borçlanmalar dikkate alınmıyor. Birden fazla statüde çalışması bulunan kişilerde ise son tabi olunan sigortalılık hali esas alınıyor.

Cenaze Yardımı, Çeyiz Ödeneği ve Hak Kaybı

SGK’nın sağladığı desteklerden biri de ölüm toptan ödemesi olarak biliniyor. Aylık bağlanması için yeterli primi bulunmayan sigortalının ödemiş olduğu primler, şartların oluşması halinde hak sahiplerine iade edilebiliyor. Cenaze ödeneği ise vefat eden sigortalının defin masraflarına katkı sağlamak amacıyla bir defaya mahsus yapılan nakdi destek olarak uygulanıyor.

Halk arasında çeyiz yardımı olarak bilinen evlenme ödeneği de ölüm sigortası kapsamındaki önemli destekler arasında yer alıyor. Bu ödeme, yetim aylığı alan kız çocuklarına evlenmeleri halinde toplu şekilde veriliyor.

Ancak bazı durumlarda ölüm aylığı ve yardımlardan yararlanma hakkı tamamen ortadan kalkabiliyor. Vefat eden sigortalıyı kasten öldüren, öldürmeye teşebbüs eden, ağır suç işleyen ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini ciddi biçimde yerine getirmediği için mirasçılıktan çıkarılan kişilere ölüm aylığı bağlanmıyor. Bu durumlarda kesinleşmiş yargı kararı esas alınıyor.